آشنایی با صادرات و واردات

مقدمـه

از تجارت بین المللی یک کشور با سایر کشورها به عنوان واردات و صادرات یاد می‌شود. کلمه واردات به تجارت بین المللی مربوط می‌شود که کشوری کالا و خدمات را از کشور دیگر خریداری می‌کند، در حالی که کلمه صادرات به تجارت بین المللی اشاره دارد که در آن کشوری کالا و خدمات را به کشورهای دیگر می‌فروشد. تفاوت‌های صادرات و واردات از این تعریف و مفهوم گرفته می‌شوند.روند واردات و صادرات برای وجود کشورها مهم است، زیرا هیچ کشوری وجود ندارد که تمام منابع مورد نیاز خود را برای زنده ماندن داشته باشد. از این رو، کشورها باید برای کالاها و خدماتی که فاقد آن هستند به کشورهای دیگر وابسته باشند. در ادامه درباره ماهیت و تفاوت‌های صادرات و واردات اطلاعات بیشتری کسب می‌کنیم.

مفهوم واردات

اصلی‌ترین تفاوت‌های صادرات و واردات را می‌توان از مفاهیم آن‌ها دریابیم. واردات، خرید کالاها و خدمات توسط یک کشور از کشورهای دیگر است که برای استفاده داخلی صورت می‌گیرید. کالاها و خدمات خریداری شده از کشورهای خارجی، توسط دولت یا در بازار داخلی برای رفاه عمومی استفاده یا فروخته می‌شود. واردات کالا و خدمات تأثیر مستقیم بر اقتصاد کشور دارد. تجارت بالاتر واردات به معنای ضعیف شدن اقتصاد است. با واردات زیاد، پول بالایی از کشور خارج می شود.

به عنوان مثال، بسیاری از کشورها، از نظر نفت خام و سوخت به کشورهای خاورمیانه وابسته هستند و این کشورها به دلیل نرخ بالای صادرات نفت، ثروتمند می‌شوند. فروش نفت به سایر کشورها موجب درآمد بیشتر اقتصاد می‌شود. به همین دلیل، کشورها می‌خواهند بین واردات و صادرات توازن برقرار کنند تا بار کمتری بر دوش اقتصاد باشد. با این حال، دستیابی به آن برای کشورها امری دشوار است.یکی از تفاوت‌های صاورات و واردات در این است که کشورها معمولا تا آنجا که بتوانند از واردات کالا و خدمات اجتناب می‌کنند و سعی دارند تا آنجا که ممکن است نیاز خود را در داخل کشور تولید کنند. با این وجود، کالاهایی که تولید آن‌ها در کشور اصلی غیرممکن است (مانند نفت خام) یا تولید آن‌ها در خانه گران تمام می‌شود، از کشورهای دیگر وارد خواهد شد.

روند واردات کالا

در اینجا به روند واردات کالا از کشورهای دیگر می‌پردازیم که به ما کمک می‌کند تفاوت‌های صادرات و واردات را در روند انجام کار بدانیم.

• پرس و جو در بازار جهانی کالاها: روند واردات با پرس و جو در بازار جهانی آغاز می‌شود. اطلاعات را می‌توان از انجمن‌های بازرگانی دریافت کرد. در آخر با شرکت‌هایی که کالاهای مورد نیاز را برای صادرات ارائه می‌دهند، در مورد نرخ و شرایط تحویل و دیگر موارد صحبت می‌شود.
• دریافت مجوز واردات: واردکننده باید مجوز واردات را دریافت کند. برای این کار باید اطلاعاتی در مورد نیاز یا عدم نیاز و نحوه دریافت مجوز در اختیار داشته باشید.
• اخذ ارز خارجی: در مرحله بعدی، شما باید ارز کشوری را که می‌خواهید از آن کالا وارد کنید بدست آورید.
• ثبت سفارش: به صادرکنندگان سفارش دهید. سفارش شما باید حاوی اطلاعات دقیق در مورد رنگ، طرح، مقدار و موارد مهم دیگر در مورد محصول باشد.
• اعتبار نامه: این یک مرحله مهم در روند واردات است. شما از بانک اعتبار اسنادی دریافت می‌کنید که اعتبار شما را نشان می‌دهد. اعتبار اسنادی اصالت و شرایط و ضوابط سفارش شما را اثبات می‌کند.
• رسید حاوی اطلاعات مربوط به حمل و نقل: صادر کننده شما رسیدی که شامل اطلاعات مربوط به حمل و نقل دریایی همانند نام کشتی، شماره فاکتور، شرح کالای اعزام شده و غیره را برای شما ارسال می‌کند.
• ارسال اسناد واردات به بانک: با توجه به تحویل کالا، سند واردات برای اقدامات بیشتر به بانک ارسال می شود.
• دریافت تحویل: اسناد صادرات از مامور تحویل دریافت می‌شود.
• ترخیص و ترخیص از گمرک: آخرین و خسته ‌کننده‌ترین مرحله فرآیند واردات مربوط به ترخیص کالا از گمرک است. برای کنترل کالاهای وارداتی باید تعداد زیادی تشریفات قانونی را انجام دهید.

مفهوم صادرات

حال که مفهوم واردات و روند آن را فهمیدیم، مفهوم صادرات می‌تواند تفاوت‌های صادرات و واردات را برای شما روشن کند. صادرات، فروش کالاها و خدماتی است که از یک کشور به کشورهای دیگر ارسال می‌شود. یک کشور معمولا مواردی را که به وفور در آن وجود دارد به کشورهای دیگر صادر می‌کند. تجارت صادراتی برای یک کشور سالم است به اقتصاد آن کمک کرده و آن را قوی‌تر می‌کند.

کشوری که صادرات بیشتر و واردات کمتری دارد از اقتصاد خوبی برخوردار است. کشورها باید منابع خود را به اشتراک بگذارند تا بتوانند آنچه که در کشور خود قابل تولید نیست، بدست آورند. به عنوان مثال، هند به صادرات نیروی انسانی IT در سراسر جهان مشهور است. بسیاری از کشورها مانند ایالات متحده آمریکا خدمات هند را در بخش IT وارد می‌کنند. صادرات خدمات به اقتصاد کشور کمک می‌کند. کشورها سعی می‌کنند بیش از کالاهایی که وارد می‌کنند، کالا صادر کنند تا پول بیشتری در کشور جریان داشته باشد تا اینکه از کشور خارج شود. این اصل یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های صادرات و واردات است.

روند صادرات کالا

حال به روند صادرات کالا می‌پردازیم تا تفاوت‌های صادرات و واردات را در نحوه اجرای آن‌ها درک کنیم.

• دریافت تقاضا: خریداران درخواست استعلام را به کلیه فروشندگان بالقوه ارسال می‌کنند. فروشنده موظف است در پاسخ، قیمت سفارش و شرایط فروش را ارسال کند.
• دریافت سفارش: در صورت توافق، خریدار رسید سفارش را برای شما ارسال می‌کند که شامل اطلاعات مربوط به سفارش است.
• استعلام اعتبار خریدار؛
• اخذ مجوز صادرات: برای ارسال کالا، صادرکننده باید مجوز دریافت کند.
• تولید: کالاها طبق نیاز خریدار تولید می‌شوند.
• گواهی مبدا: گواهی مبدا برای تأیید تولید کالا در کشور به وارد کننده ارسال می‌شود.
• رزرو فضای حمل و نقل با شرکت صادر کننده: شما باید از قبل باشرکت حمل و نقل هماهنگ کرده باشید و به آن‌ها را از نوع کالا، تعداد، تاریخ حمل و نقل و مقصد تحویل و غیره آگاه کنید.
• آماده سازی سفارش و بسته بندی برای ارسال به شرکت حمل و نقل: پس از آماده شدن سفارش، شما باید کالاها را بسته بندی کنید تا در هنگام حمل و نقل آسیب نبیند و ذکر آدرس مقصد و نوع کالا را روی بسته بندی قید کنید.
• بیمه: هنگام حمل و نقل کالا، می‌توانید با بیمه مرسوله خود را از بلایای طبیعی یا حوادث ایمن کنید. بنابراین، برای جلوگیری از ضرر در آینده، باید کالا را بیمه کنید.
• ترخیص کالا؛
• دریافت رسید: رسید هنگام بارگیری کالا توسط ناظر بندر صادر می‌شود.
• تولید فاکتور: پس از ارسال کالا. باید فاکتوری برای ارسال به خریدار تهیه کنید.
• دریافت هزینه: پس از تحویل کالا به خریدار شما ملزم به دریافت اسناد مانند فاکتور، بارنامه، گواهی مبدا و اعتبار اسنادی و غیره هستید. این اسناد در ازای قبض به فروشنده تحویل داده می‌شوند.

فرایند ترخیص کالا

ترخیص کالا، فرایندی است که در طی آن، کالاهای موجود در گمرک با انجام تشریفات خاصی از گمرک خارج می‌شوند. این فرایند در ایران به معنای آماده‌سازی و ثبت اسناد، محاسبه هزینه هایی مانند مالیات و سود بازرگانی و دیگر تسهیلات ارائه شده به واردکننده  و صادرکننده‌ها است. بعد از وارد شدن کالاها به گمرک، کالاها باید در انبار گمرک نگهداری شوند. سپس، فروشنده باید اسناد کالاها را به خریدار داده و خریدار می‌تواند ، قبض انبار و ترخیص کالا را نیز به عنوان صاحب کالاها دریافت کند. پیش از اینکه خریدار به گمرک مراجعه کند، باید تشریفاتی را انجام داده ، اطلاعات مربوط به ترخیص کالا را وارد سیستم ترخیص کند و با این اسناد در گمرک حاضر شود .

نوع تشریفات گمرک با توجه به اهداف صادرات و واردات کالا و نوع رویه گمرکی متفاوت است.  معمولا، رویه‌های موجود برای ترخیص کالا توسط هیات وزیران تعیین شده و به وزارت امور اقتصادی و دارایی و در نهایت گمرک ابلاغ شده است. این رویه های ترخیص کالا شامل:

• ورود موقت : این نوع از ترخیص ، برای کالاهایی استفاده می شود که برای برگزاری نمایشگاه و انجام پروژه ای خاص وارد کشور شدند. 
• ورود قطعی: کالاهایی که برای مصرف کردن وارد کشور شدند، با استفاده از این روش ترخیص می‌شوند. 
• کالاهای مرجوعی: کالاهایی که به هر دلیل نتوانستند به کشور وارد شده و به کشور مبدا ارجاع داده می‌شوند. 
• ترازیت خارجی: از این  شیوه برای کالاهایی استفاده می‌شود که مبدا و مقصدشان جایی در خارج از کشور بوده و فقط از خاک کشور ثالث عبور می‌کنند.
• ترانزیت داخلی: در این روش ترخیص، کالاها  از یک مرکز گمرک به گمرک دیگر در داخل کشور منتقل می شوند تا یک سری تشریفات را برای ورود قطعی کالا انجام دهند. 
• صدورر موقت : به معنی صادرکردن کالاها برای مدتی کوتاه و سپس برگشت همان کالاها است. 
• صدور قطعی : برای صادر کردن کالاهایی استفاده می شود که قرار است در مقصد، مورد استفاده قرار بگیرند.

مقررات صادرت و واردات آگاهی از مقررات صادرات و واردات و بند ها و تبصر ها و چگونگی اجرا و پذیرش مسئولیت ها برای  همه صادر کننده ها و وارد کننده ها ضروری و لازم است. علاوه بر این ، دولت می تواند با توجه شرایط و ضوابط،  از ورود یا خروج برخی از کالا ها ممانعت کند. مقرراتی که برای صادرات و واردات کالاها وضع شده ، شا مل سه دسته از کالاها می شود که عبارتند از :

• کالاهای مشروط: کالاهایی هستند که وارد یا صادر کردن آنها به مجوز نیاز دارد.
• کالاهای ممنوع: کالاهایی هستند که وارد یا صادر کردن شان به دلیل قوانین شرعی اسلامی یا به لحاظ قانونی ممنوع اعلام شده است. 
• کالاهای مجاز: کالاهایی هستند که با رعایت قوانین و ضوابط  صادرات و واردات، نیازی به مجوز ندارند. 

البته قابل ذکر است که  نوع و مشخصات کالاها باید توسط آیین نامه بازرگانی تعین شود تا بتوان در مورد نوع کالا و نیاز به مجوز تصمیم گرفت. علاوه بر این، صادرات و واردات نیازمند داشتن کارت بازرگانی است که باید از طریق اتاق بازرگانی تهیه شده و به تصویب هیات ورزیران برسد و  تمدید و ابطال کارت نیز، نشان دهنده تجاری بودن کالا است. بنابراین ، در صورت بروز  هر گونه اختلاف بین متقاضی کارت و اتاق بازرگانی ، مرجع رسیدگی به اختلاف پیش آمده  همان اتاق بازرگانی است. 


رکورد بالاترین واردات

هر کشور دارای منابع طبیعی منحصر به فرد و جالبی است که صادرات و واردات را بر مبنای آن انجام می دهد. به همین علت، وب سایت “واچر کلاود “، بیشترین مقدار صادرات و واردات هر کشور را به صورت اینفو گرافیک روی نقشه جهان به تصویر کشیده است. غالبا، مواد سوختنی بالاترین حجم ماده وارداتی هر کشور را تشکیل می دهند. جالب است که بدانید،  کشورهای سوئیس، نپال، مجمع الجزایر کومور و ساحل عاج  به ترتیب بیشترین حجم واردات طلا ، آب طعم دار، میخک صد پر و کاکائو را داشتند. 

قانون مقررات صادرات و واردات ايران (کلیک کنید)